باران

نکته ی مهم :

               بحث از الفاظ جزو بحث های فلسفی نیست اما گاهی ورود و حل برخی مباحث فلسفی منوط به حل این بحث ها می شود. مانند : دو مبحث مهم اصالت وجود و مشکک بودن وجود . که نیازمند استدلال و اثبات مشترک معنوی بودن مفهوم وجود است .

مفهوم وجود « مشترک معنوی » است .

        وجود از نظر « مفهوم » , « مشترک معنوی » می باشد . یعنی در همه ی مواردی که بر اشیای گوناگون اطلاق می شود یک معنا دارد.

     مثال : خدا موجود است . درخت موجود است . انسان موجود است .اجتماع نقیضین موجود نیست . اجتماع ضدین موجود نیست و ...

     روشن و واضح است که چه در موارد اثباتی و چه سلبی , یک معنا از مفهوم وجود در همه ی مثال ها ی فوق برداشت می شود .

نهایه : الوجود بمفهومه مشترک معنوی یحمل علی ما  یحمل علیه بمعنی واحد .

 

     حضرت صدرالمتألهین این مطلب را نزدیک به «اولیات» دانسته است .

 

بررسی نظریه ی : ______________________ اشتراک لفظی وجود ؟

        برخی قائلند : وجود مشترک لفظی است و بر هر ماهیتی حمل شود به معنای همان ماهیت است .

رد نظریه فوق :

       1 : با این وصف , قضایای « هلیه ی بسیطه » قضایایی بی معنا و بی فایده می شوند .در حالیکه از این نوع قضایا لزوما معنایی جدید  برداشت  می شود . اگر اشتراک لفظی وجود را قبول کنیم معنای این جملات اینگونه می شود :

          واجب موجود است یعنی « واجب واجب است ».     جوهر موجود است یعنی « جوهر جوهر است »  و ....

          در حالیکه پر واضح است آنچه که از « واجب موجود است » فهمیده می شود با « واجب واجب است » کاملا متفاوت است . علاوه بر اینکه واجب واجب است و جوهر جوهر است جملاتی از نوع  « حمل شیء بر خودشان » بوده و باطلند و بی معنا .

نهایه : و یرده لزوم سقوط الفائده فی الهلیات البسیطه مطلقا .

       2 : گاهی ماهیت شی ء بر ما معلوم است اما در وجود آن تردید داریم و بالعکس .

           مثلا : معنا و ماهیت  « اتفاق »  را می شناسیم اما نمی دانیم موجود است یا نه ؟

            یا : ماهیت فلان شی ء را نمی شناسیم اما به وجود آن یقین داریم .

این خود نشان می دهد که وجود شی ء غیر از ماهیت آن است .پس مفهوم وجود « مشترک معنوی » است .

نهایه : و التردد فی أحد الشیئین مع الجزم بالاخر یقضی بمغایرتهما .

شرح منظومه سبزواری :         و أنه لیس اعتقاده ارتفع            إذا التعین اعتقاده امتنع .

        3: « عدم » نقیض وجود است و تنها یک معنا دارد . پس « وجود » هم یک معنا بیشتر ندارد ( نقیض واحد , واحد است . )

           چرا که در غیر اینصورت « ارتفاع نقیضین » اتفاق می افتد که محال است . ( بدایه )

 

بررسی نظریه ی : ______________________ اشتراک لفظی وجود میان واجب و ممکن :

       برخی قائلند وجود دو معنا دارد :

              یک معنا همان است که در هنگام اطلاق به همه ی موجودات فهمیده می شود .

               معنای دیگر زمانی است که به واجب تعالی اطلاق می شود .

               یعنی : موجود بودن و اجب تعالی مفهومی غیر از موجود بودن سایر موجودات است .

رد نظریه ی فوق :

       وقتی می گوییم : « خداوند موجود است » از دو خال خارج نیست :

       1 : یا از آن , معنایی  « نمی فهمیم » .

      2 :   یا از آن , معنایی « می فهمیم » .

       در صورت اول :  تعطیلی عقل از درک و فهم به دست می آید که باطل است .

      در صورت دوم  : یا این معنای فهمیده شده همان « وجود » است که در این صورت وجود مشترک معنوی است . یا نقیض وجود یعنی « عدم » فهم می شود که معنایش _ نعوذ بالله _ معدوم بودن حق تعالی است که باطل است .

نتیجه :

    واقعیت این است که :

         منشاء اعتقاد به اشتراک لفظی وجود « خلط بین مفهوم و مصداق وجود » است .

نهایه : أن القول بالاشتراک اللفظی من الخلط بین المفهوم و المصداق , فحکم المغایره إنما هو للمصداق دون المفهوم .